کالیبراسیون چیست و چرا به تجهیزات کالیبراسیون نیاز داریم؟

در دنیای پیشرفته امروز، اندازه گیری صحیح، یک اصل اساسی و مهم می باشد. اندازه گیری اشتباه، منجر به ضررهای اقتصادی زیادی در عرصه تکنولوژی خواهد شد. لذا کلیه تجهیزات اندازه گیری (ابزاردقیق)، می بایست دارای یک پروسه کنترل کیفیت دوره ایی منظم با در نظر گرفتن کلیه استانداردهای مرتبط باشند. انجام این کار باعث می شود که از دقت تجهیزات اندازه گیری اطمینان پیدا کنیم. تنها زمانی می توان به اندازه گیری انجام شده توسط تجهیزات ابزاردقیق اطمینان کرد که به کارکرد صحیح تجهیزات ابزاردقیق مطمئن باشیم.

انجام کالیبراسیون دوره ایی و منظم، دستاوردهای زیر را به دنبال خواهد داشت:

• بهبود کیفیت کالای تولیدی در کارخانه
• ایمنی فرآیند
• اطمینان از تجهیزات اندازه گیری (ابزاردقیق)
• جلوگیری از دوباره کاری و عودت محصول تولیدی
• مطابقت با استانداردها، گواهی نامه ها
• اطمینان در بازرسی

انواع تجهیزات کالیبراسیون

• کالیبراتور فشار
• کالیبراتور دما
• کالیبراتور ولتاژ و جریان (یا کالیبراتور الکتریکی)
• کالیبراتور صوت
• مولتی کالیبراتور

فرآیند کالیبراسیون

در این فرآیند، مقدار نشان داده شده توسط تجهیز اندازه گیری (ابزاردقیق)، با نتیجه نشان داده شده توسط یک تجهیز اندازه گیری دیگر که به عنوان مرجع در نظر گرفته می شود مقایسه می گردد. تجهیز اندازه گیری که به عنوان مرجع در نظر گرفته می شود، دارای عملکرد صحیح و دقت بالابوده و مطابق با استانداردهای ملی یا بین المللی ساخته می شود. زمانیکه کالیبراسیون انجام می شود، دستگاه اندازه گیری مرجع جهت بررسی درستی کارکرد تجهیز اندازه گیری مورد استفاده قرار می گیرد.

اجرای حرفه ایی فرآیند کالیبراسیون، با در نظر گرفتن استانداردها، مقررات و دستورالعمل های مختلفی انجام می گیرد. برای یک تجهیز اندازه گیری که قرار است برای اولین بار کالیبره شود، باید یک سری شرایط اولیه کار فراهم شود. شرایط فیزیکی و اینکه در این شرایط چه کالیبراسیونی را می توان انجام داد باید در نظر گرفته شود. در این شرایط، باید یک روش کالیبراسیون مناسب با شرایط محیطی را انتخاب کرد.

استانداردها، مقررات و دستورالعمل های کالیبراسیون

به دلیل اهمیت بالای انجام صحیح کالیبراسیون و حساسیت هایی که در این فرآیند وجود دارد، دستورالعمل ها و استانداردهایی نظیر: استانداردهای سری ISO9000، وجود دارد که در کشورهای مختلف دائما مورد استفاده قرار می گیرد. دراستاندارد ISO9001(2008) (استاندارد الزامات سیستم مدیریت کیفیت)، بخش 7.6 تحت عنوان کنترل تجهیزات اندازه گیری و مونیتورینگ، یک الزام مشخص تعریف شده است که هر تجهیز بازرسی که کیفیت محصول را بصورت مستقیم یا غیر مستقیم تحت تاثیر قرار می دهد، باید کالیبره شود. به عنوان مثال، تجهیزات تست که به عنوان مرجع در اتاق اندازه گیری مورد استفاده قرار می گیرد و یا بطور مستقیم در خط تولید استفاده می شود.

استانداردهای سری ISO9000، برای کالیبراسیون دوره اعتبار تعریف نمی کنند اما الزام می کند که هر تجهیز بازرسی باید ثبت شود و باید وجه تمایزی برای آن تعریف شود تا تصمیم گیری شود که آیا نیاز به کالیبراسیون دوره ایی دارد یا نه؟

برنامه بازرسی باید طوری تهیه شود که روش کار، دوره، نوع کار و معیار مورد پذیرش در آن مشخص شده باشد. هر کالیبراسیون باید دارای مدارک مجزا به همراه جزئیات مربوطه باشد. برچسب یا لیبل روی تجهیزات ابزاردقیق باید استفاده شود تا نشان دهد کدام تجهیز نیاز به کالیبره مجدد دارد. مطابق با استانداردهای سری ISO9000 هنگامی که یک تجهیز ابزاردقیق در فرآیند تعمیرات، نگهداری یا انبارداری آسیب می بیند باید دوباره کالیبره شود.